“หมาล่า” ความเผ็ดชาเอกลักษณ์เสฉวน กับการเดินทางเข้ามาในไทยผ่านถนนสาย R3A
“หมาล่า” ความเผ็ดชาเอกลักษณ์เสฉวน กับการเดินทางเข้ามาในไทยผ่านถนนสาย R3A
หากพูดถึง “หมาล่า”คนไทยส่วนใหญ่อาจเข้าใจว่า คือผงปรุงรสที่โรยใส่อาหารจำพวกปิ้งย่าง ซึ่งความจริงแล้ว ผงนั้นเรียกว่า “เซาเข่า”หรือ “ซาวเข่า” (烧烤)ส่วนคำว่า “หมาล่า” (麻辣) เป็นชื่อเรียกอาการเผ็ดและชาลิ้น คำว่า ‘หมา’ แปลว่า ชา ส่วน ‘ล่า’ แปลว่า รสเผ็ด
ในผงเซาเข่านั้นตัวที่ทำให้มีรสเผ็ดคือพริกป่น ส่วนสิ่งที่ให้ความชาและกลิ่นที่ต่างไปจากพริกผงธรรมดาคือ “ฮวาเจียว” (Huajiao) หรือที่คนไทยเรียกว่า พริกเสฉวน (Sichuan Pepper) นั่นเอง
ฮวาเจียวเป็นเครื่องเทศประจำครัวของชาวเสฉวน ที่อยู่ทางตอนใต้ของจีน เมล็ดเล็ก กลม คล้ายเครื่องเทศประเภทพริกไทยและมะแขว่น ข้างในมีเมล็ดสีดำ ส่วนที่นำมาบริโภคกันคือเปลือกของเมล็ดที่ให้กลิ่นเฉพาะ และมีโมเลกุล Hydroxy-Alpha-Sanshool ที่ทำให้ลิ้นชา
ฮวาเจียวในการรับรู้ของครัวจีนนั้นมีอยู่ 2 ชนิด คือชนิดสีเขียวและสีแดง ชนิดสีเขียวนั้นคนไทยรู้จักกันในชื่อ “ซวงเจีย” หรือพริกหอมซวงเจียที่คนไทยนิยมนำมาใส่ในกุ้งอบวุ้นเส้น มีความหอมแต่ชาลิ้นน้อย ส่วนชนิดสีแดงจะให้รสเข้มข้นกว่า
ในงานศึกษาของ ขนิษฐา คันธะวิชัย นักวิจัยอิสระด้านประเทศลุ่มแม่น้ำโขง จากบทความวิชาการเรื่องหม่าล่ามาอย่างไร : ไทยกับการติดต่อสัมพันธ์กับจีนในยุค “ก้าวออกไป” อธิบายถึงประเด็นเมนูหมาล่าเริ่มเข้ามาในประเทศไทยได้อย่างไร สรุปได้ว่า
เริ่มจากยุคสมัยแห่งการค้าการลงทุนภายใต้กระบวนการภูมิภาคนิยม (Regionalism) ที่แต่ละประเทศในภูมิภาคเดียวกันรวมกลุ่มกันอย่างเป็นทางการแบบรัฐต่อรัฐ เพื่อสร้างความตกลงทั้งเชิงนโยบายและการปฏิบัติ ไม่ว่าจะเป็นด้านเศรษฐกิจ สังคม การเมือง สิ่งแวดล้อม และอื่น ๆ ซึ่งไทยและจีนก็อยู่ภายใต้กระบวนการนี้
ประกอบกับรัฐบาลจีนมีนโยบาย “ก้าวออกไป” นโยบาย “รุกลงใต้” (Look South Policy) และนโยบาย “หนึ่งแถบหนึ่งเส้นทาง” (One Belt One Road) ทั้ง 3 นโยบายนี้ แม้จะมีรายละเอียดต่างกัน แต่ก็ทำให้ชาวจีนออกไปค้าขายและลงทุนในต่างประเทศ โดยได้รับการช่วยเหลือเงินกู้จากรัฐบาล จนจีนกลายเป็นคู่ค้าอันดับหนึ่งของไทยและอาเซียน
ด้วยเหตุนี้ทำให้ชาวจีนกลุ่มใหม่หลั่งไหลมาสู่ไทยและประเทศต่าง ๆ ทั่วโลก ในรูปแบบของนักธุรกิจ พ่อค้า นักท่องเที่ยว อาสาสมัครครูสอนภาษาจีน และนักศึกษา จนเกิดเป็นชุมชนชาวจีนใหม่อย่างรวดเร็ว
ในกระบวนการภูมิภาคนิยมนั้นมีการพัฒนาระเบียงเศรษฐกิจ (Economic Corridor) ซึ่งเส้นทางหนึ่งที่เกี่ยวข้องกับการลงใต้ของจีนมากที่สุดเส้นทางหนึ่งคือ “ระเบียงเศรษฐกิจเหนือ-ใต้” (North-South Economic Corridor) ที่มีถนนสาย R3A เป็นตัวเชื่อมระหว่างคุนหมิงในมณฑลยูนนานกับกรุงเทพมหานคร โดยผ่านสิบสองปันนา ลงมาถึงชายแดนจีน-ลาว ที่เมืองบ่อหาน เข้าสู่ลาวที่เมืองบ่อเต็น ลงมาสู่ห้วยซาย แขวงบ่อแก้ว และข้ามเข้าสู่เขตไทยที่สะพานมิตรภาพไทย-ลาว แห่งที่ 4 อำเภอเชียงของ จังหวัดเชียงราย
ตลอดเส้นทางในเขตจีนและลาว เต็มไปด้วยสวนกล้วยขนาดใหญ่ สวนยางพารา ซึ่งล้วนแต่เป็นสัมปทานของจีน นอกจากนี้ ยังมีกาสิโนหลายแห่ง ซึ่งกลุ่มลูกค้าคือชาวจีน มีตลาดจีนที่ขายแต่สินค้า Made in China
ถนน R3A นี้ยังเป็นเส้นทางขนส่งสำคัญโดยเฉพาะผลผลิตทางการเกษตรเพื่อนำไปขายยังเมืองต่าง ๆ ในจีนตอนใต้ และยังเป็นเส้นทางที่นักท่องเที่ยวจีนจากคุนหมิงขับรถมาท่องเที่ยวในไทย โดยมีจุดมุ่งหมายที่เชียงใหม่ ทำให้เมนูหมาล่าเข้ามาในไทยผ่านเส้นทางนี้นั่นเอง
ในตอนที่ ขนิษฐา ไปที่ อ.แม่สาย จ.เชียงราย พบว่า มีร้านปิ้งย่างเสียบไม้โรยเซาเข่าขายตั้งแต่ปี พ.ศ. 2557 แล้ว ซึ่งจากการสอบถามชาวแม่สายเล่าว่า อันที่จริงมีมาก่อนหน้านั้นเล็กน้อย โดยร้านส่วนใหญ่จะตั้งชื่อว่า “ปิ้งย่างยูนนาน” หรือ “บาร์บีคิวยูนนาน” จากนั้นก็เริ่มขยายไปตามจังหวัดต่าง ๆ จนมาถึงกรุงเทพฯ และกลายเป็นอาหารยอดฮิตที่มีอยู่ทั่วทุกมุมถนนในปัจจุบันนั่นเอง
อ่านเพิ่มเติม :
- สำรวจอาหารจีนแพร่สู่ไทย ส่งอิทธิพลสำคัญทำให้อาหารไทยอร่อยจริงหรือ?
- อาหารจีน 8 ตระกูลใหญ่ แต่ละพื้นที่มีเอกลักษณ์อย่างไร?
- ที่มาของหมูหอง (ฮ้อง) แกงหน่อไม้แห้ง อาหารถิ่นที่คนภูเก็ตภูมิใจว่าอร่อย-มีเอกลักษณ์
สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่
อ้างอิง :
ขนิษฐา คันธะวิชัย. (2563). หม่าล่ามาอย่างไร : ไทยกับการติดต่อสัมพันธ์กับจีนในยุค “ก้าวออกไป”. ใน 65 ปี โบราณคดี.หน้า 393 – 409. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยศิลปากร.
เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 10 พฤศจิกายน 2569
อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : “หมาล่า” ความเผ็ดชาเอกลักษณ์เสฉวน กับการเดินทางเข้ามาในไทยผ่านถนนสาย R3A
ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
– Website : https://www.silpa-mag.com