ส่งเสริมการกินวิตามิน โปรเจกต์สำคัญในสังคมไทยเมื่อเกือบ 100 ปีก่อน
ส่งเสริมการกินวิตามิน โปรเจกต์สำคัญในสังคมไทยเมื่อเกือบ 100 ปีก่อน
ยุคนี้คนไทยคงคุ้นกับคำว่า “วิตามิน” กันเป็นอย่างดี เพราะช่วยเสริมสร้างและซ่อมแซมส่วนที่สึกหรอในร่างกาย แต่ถ้าย้อนไปเมื่อเกือบ 100 ปีก่อน คนยุคนั้นยังไม่ค่อยคุ้นกับวิตามิน รัฐบาลจึงเกิดไอเดียส่งเสริมการกินวิตามินขึ้น เพื่อให้สุขภาพพลเมืองไทยสมบูรณ์แข็งแรง
ทศวรรษ 2480 ประเด็นเรื่อง “โภชนาการ” มีความสำคัญขึ้นมาก หน่วยงานภาครัฐเริ่มเผยแพร่ตำราและความรู้เรื่องอาหารการกิน เพื่อส่งเสริมสุขภาพของประชาชนคนไทย เพราะถ้าสุขภาพดีแล้วก็จะไม่ค่อยเจ็บป่วย ทำให้มีแรงทำประโยชน์ต่อตนเองและประเทศ
อย่างในหนังสือ “อาหารของเรา” โดยกรมสาธารณสุข ที่ในคำนำมีเนื้อหาส่วนหนึ่งว่า
“ถ้าหากว่าได้พยายามจัดให้บริโภคอาหารถูกส่วนครบธาตุแล้วก็จะเป็นอุปกรณ์สำคัญยิ่งในการสาธารณสุขและการแพทย์ ด้วยว่าตามหลักวิชาการของแพทย์ในสมัยปัจจุบันถือกันว่า อาหารเป็นพื้นฐานของสุขภาพ ถ้าได้จัดให้ได้กินดีก็จะอยู่กันด้วยดี ความเจ็บไข้ได้ป่วยจะลดน้อยลงได้ไม่เจ็บง่ายตายง่ายและร่างกายก็จะสมบูรณ์แข็งแรง สามารถทำประโยชน์ได้เอนกประการทั้งแก่ตนเองและประเทศชาติ โดยฉะเพาะอย่างยิ่งจะทำให้เบาแรงและประหยัดเงินในการดำเนินงานสาธารณสุขของประเทศเป็นอันมาก”
ประเด็นเร่งด่วนทางโภชนาการอันดับแรกๆ ที่รัฐบาลส่งเสริมคือ “การกินโปรตีน” ซึ่งอาหารประเภทโปรตีนที่ได้รับการหยิบขึ้นมาเป็นไฮไลต์ก็คือ “ถั่วเหลือง” โปรตีนจากพืช ด้วยเหตุผลว่า
“ร่างกายของราษฎรโดยฉะเพาะในชนบทขาดอาหารโปรตีนส์เป็นส่วนมาก การแนะนำให้กินอาหารจำพวกเนื้อสัตว์ ไข่ และนม คงไม่เป็นผลสำเร็จเพราะมีราคาสูงคนยากจนจะปฏิบัติตามไม่ได้ สำหรับถั่วเหลืองมีปริมาณของโปรตีนส์สูงและดี ที่ประชุมเห็นควรส่งเสริมให้ราษฎรได้กินถั่วเหลืองเป็นอาหารให้มากขึ้น”
การส่งเสริมให้กินถั่วเหลืองที่สำคัญ คือ ให้นำมาเป็นส่วนประกอบอาหารคาวหวานต่างๆ ที่คนไทยพอจะคุ้นเคยกันอยู่แล้ว อย่างอาหารคาวก็เช่น น้ำพริกเผาผสมถั่วเหลือง หรือใช้ผสมกับอาหารสด เช่น แกงเผ็ดผสมถั่วเหลือง แกงจืดผสมถั่วเหลือง
ส่วนอาหารหวานก็ให้ใช้ถั่วเหลืองทำขนมหม้อแกงถั่ว ขนมกง ถั่วเหลืองต้มน้ำตาลชนิดมีกะทิ ขนมไข่เหี้ย ไอศกรีม รวมทั้งเน้นการทำเป็นน้ำนมถั่วเหลือง หรือน้ำเต้าหู้นั่นเอง
ส่งเสริมการกินวิตามิน โปรเจกต์สำคัญของรัฐบาลยุค 2480
อีกเรื่องที่รัฐบาลยุคนั้นให้ความสำคัญ คือ ส่งเสริมการบริโภควิตามิน เพื่อไม่ให้ร่างกายพลเมืองขาดสารอาหาร
มีการส่งเสริมการบริโภควิตามินบี แก้เหน็บชาน้ำมันตับปลา ที่มีส่วนผสมของวิตามินบี วิตามินเอ ช่วยบำรุงสายตาไม่ให้ตาบอดกลางคืนหรือฟาง วิตามินซี ที่ได้จากผลไม้ ช่วยป้องกันโรคลักปิดลักเปิด ฯลฯ
เพื่อให้ความรู้เรื่องวิตามินเข้าถึงประชาชนมากขึ้น จึงมีการพิมพ์หนังสือเสนอประโยชน์ของวิตามิน ด้วยการทำเป็นอาหารประเภทขนม อย่างที่กรมวิทยาศาสตร์บอกว่า
“มีความประสงค์จะเผยแพร่ คุณค่าแห่ง ‘วิตามินบี’ เป็นของสำคัญประจำชีวิตและสุขภาพแห่งร่างกายของประชาชนชาวสยาม จึงขอแนะนำข้อความบางอย่างในเรื่องเกี่ยวกับวิตามินบีนี้แก่ประชาชนผู้สนใจในเรื่องนี้โดยทั่วไป”
ในตำราได้นำเสนอวิตามินบีที่สกัดจากรำข้าวโดยคนไทย ใช้กินป้องกันโรคเหน็บชา รวมทั้งมีประกาศขายยาในหนังสือพิมพ์ ที่เสนอให้เห็นประโยชน์ของวิตามินชนิดต่างๆ อีกด้วย
การกินวิตามินจึงไม่ใช่เรื่องใหม่ในสังคมไทย เพราะมีการส่งเสริมมาเกือบ 100 ปีก่อนแล้ว
อ่านเพิ่มเติม :
- กินกับมากๆ กินข้าวน้อยๆ แนวคิดเรื่องกินเช่นนี้มีมาตั้งแต่เมื่อไหร่
- จับ “กะปอม” มาเป็นอาหาร จานเด็ดจากวิถีชีวิตท้องถิ่นอีสาน
- “ขาไก่ซุปเปอร์” มาจากไหน? ทำไมเรียก “ซุปเปอร์” มีฉบับ “ของแท้” จริงหรือ?
สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่
อ้างอิง :
ชาติชาย มุกสง. รสข้ามชาติ. กรุงเทพฯ: มติชน, 2568
เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 29 สิงหาคม 2568
อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : ส่งเสริมการกินวิตามิน โปรเจกต์สำคัญในสังคมไทยเมื่อเกือบ 100 ปีก่อน
ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
– Website : https://www.silpa-mag.com