ปชน. ซัดรัฐบาลพลาดเกมกัมพูชา ชี้ยกเลิก MOU44 เปิดช่องถูกใช้ “หมากบังคับ” ตาม UNCLOS
ปชน. ซัดรัฐบาลพลาดเกมกัมพูชา ชี้ยกเลิก MOU44 เปิดช่องถูกใช้ “หมากบังคับ” ตาม UNCLOS เตือนไทยอย่าประมาทคณะประนอมฯ แม้คำวินิจฉัยไม่ผูกมัด แต่แรงกดดันโลกอาจบีบให้ต้องยอมถอย
วันที่ 6 มิ.ย. 2569 นายสรศักดิ์ สมรไกรสรกิจ สส.บัญชีรายชื่อ พรรคประชาชน (ปชน.) กล่าวถึงกรณีที่นายสีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว รองนายกฯและรมว.ประเทศ แถลงข่าวต่อคณะทูต 67 ประเทศและองค์กรระหว่างประเทศ เพื่อชี้แจงกรณีที่กัมพูชา ยื่นเรื่องใช้ กระบวนการประนอมภาคบังคับ (Compulsory Conciliation) ภายใต้อนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยกฎหมายทะเล (UNCLOS) ว่า คำแถลงของ รมว.ต่างประเทศ ที่พยายามบอกว่า ไทยไม่ได้ถูกลากไป แต่ไปด้วยความมั่นใจนั้น อาจเป็นเพียงวาทกรรมทางการเมือง เพื่อลดแรงกระแทก และปฏิเสธความเพลี่ยงพล้ำ เพราะในความเป็นจริงทางกฎหมาย คำว่า ภาคบังคับ (Compulsory) หมายความว่าไทยไม่มีสิทธิ์ปฏิเสธ และหากไทยไม่ตั้งผู้ประนอมภายใน 21 วัน สหประชาชาติก็จะตั้งตัวแทนให้ไทยอยู่ดี การเดินเกมครั้งนี้ของกัมพูชาจึงเป็น "หมากบังคับ" ที่ไทยเป็นคนเปิดช่องให้เอง
นายสรศักดิ์ ยังได้กล่าวถึง 3 จุดบอดรัฐบาลไทย ต่อผลพวงจากการยกเลิก MOU44 ว่า ท่าทีของรัฐบาล ชี้ให้เห็นถึงความผิดพลาดทางยุทธศาสตร์ 3 ประเด็นสำคัญ ดังนี้ 1. การสร้างสุญญากาศจนกัมพูชาใช้เป็นข้ออ้างชอบธรรม การที่ไทยประกาศยกเลิก MOU 44 ฝ่ายเดียว โดยอ้างว่าจะเจรจาภายใต้บริบทใหม่ แต่กลับไม่มีกรอบการเจรจาที่เป็นรูปธรรมไปเสนอ ถือเป็นความผิดพลาดร้ายแรง เพราะ UNCLOS เป็นเพียงประมวลกฎหมาย ไม่ใช่โต๊ะเจรจาสำเร็จรูป การไม่มีกรอบการทำงาน (Framework) ทำให้กัมพูชาฉวยความชอบธรรมในเวทีโลกทันทีว่า ไทยเป็นฝ่ายปิดประตูการเจรจาทวิภาคี และมีสิทธิ์ที่จะไม่รอฟังว่าไทยจะเอายังไงต่อ 2. การปฏิเสธเรื่องการพัฒนาร่วม (JDA) ขัดกับหลัก UNCLOS ที่นายสีหศักดิ์อ้างว่า กระบวนการประนอมภาคบังคับ จะจำกัดเฉพาะเรื่องเส้นเขตแดน และไม่เห็นด้วยที่กัมพูชาจะพ่วงเรื่องพื้นที่พัฒนาร่วม (JDA) เข้ามานั้น เป็นการมองข้ามอนุสัญญา UNCLOS มาตรา 74(3) และ 83(3) ที่ระบุชัดเจนว่า ระหว่างที่ยังตกลงเรื่องเขตแดนไม่ได้ รัฐภาคีต้องพยายามทำความตกลงชั่วคราวที่มีลักษณะปฏิบัติซึ่งก็คือ JDA ดังนั้น การที่กัมพูชาหยิบยกเรื่องนี้ขึ้นมาจึงเป็นการเดินตามข้อบทกฎหมาย การที่ฝ่ายไทยที่ปฏิเสธว่าไม่อยู่ในกรอบนั้น ไม่น่าจะถูกต้อง
นายสรศักดิ์ กล่าวว่า 3.วาทกรรมย้อนแย้ง ย้อนถามว่า ในเมื่อรัฐบาลอ้างเอง ว่าคุยทวิภาคีภายใต้ MOU44 มา 20 กว่าปี ไม่คืบหน้าจนต้องยกเลิก แล้วจะเอาความมั่นใจมาจากไหนว่าถ้าคุยกันเองแบบไม่มีกรอบจะจบได้ภายใน 2 ปี ยิ่งไปกว่านั้น การพูดว่ากัมพูชาปิดประตูความไว้ใจ หลังการพบกันที่ฟิลิปปินส์ ยิ่งสะท้อนว่าการทูตไทยตามเกมกฎหมายของกัมพูชาไม่ทัน
นายสรศักดิ์ กล่าวถึงกรณีที่กระทรวงการต่างประเทศ หยิบยกโมเดลข้อพิพาทระหว่าง ติมอร์-เลสเต กับ ออสเตรเลีย มาเป็นตัวตั้ง โดยมองว่ากระบวนการประนอมภาคบังคับใช้เวลาประมาณ 2 ปีและผลลัพธ์ไม่ผูกมัดทางกฎหมาย (Non-binding) สุดท้ายก็ต้องกลับมาคุยทวิภาคีอยู่ดีนั้น ว่า เตือนว่าข้อให้พิจารณาอย่างรอบคอบในกรณีของติมอร์และออสเตรเลีย แม้ผลลัพธ์ของคณะกรรมการประนอม จะไม่มีผลผูกมัดในทันที แต่เนื้อหาที่คณะกรรมการตัดสินออกมา กลายเป็น บรรทัดฐาน และแรงกดดันจากสังคมโลก' ที่บีบให้ออสเตรเลีย ซึ่งเป็นประเทศใหญ่ยอมถอย และต้องลงนามในความตกลงกับติมอร์ในที่สุด รัฐบาลไทยต้องศึกษาเรื่องนี้ให้ลึกซึ้ง ไม่ใช่คิดแค่ว่าผลลัพธ์ไม่ผูกมัดแล้วจะทำอย่างไรก็ได้ ย้ำว่า ภายในกรอบเวลา 21 วันนี้ ที่ไทยต้องส่งรายชื่อนักกฎหมายระหว่างประเทศ 2 คนเพื่อเป็นผู้ประนอมฝ่ายไทย ฝ่ายค้านหวังเป็นอย่างยิ่งว่ารัฐบาลจะเลือกบุคคลที่มีความเชี่ยวชาญในระดับสากลอย่างแท้จริง และต้องวางยุทธศาสตร์เชิงรุกทางการทูตเวทีสากล อย่าปล่อยให้ประเทศไทยตกเป็นจำเลยในสายตาชาวโลก เราต้องใช้งบประมาณมหาศาลในการต่อสู่ในกระบวนการนี้ ขอให้รักษาผลประโยชน์ของชาติได้อย่างที่ทุกคนคาดหวัง